“Hôm nay con đi học có vui không?”
“Hôm nay con có ngoan không?”
“Hôm nay con học được gì?”
Đây có lẽ là những câu hỏi quen thuộc mà ba mẹ thường dành cho con khi đón con sau một ngày ở trường. Những câu hỏi xuất phát từ sự quan tâm và mong muốn được biết con đã trải qua một ngày như thế nào.
Thế nhưng, đôi khi câu chuyện lại kết thúc rất nhanh bằng những câu trả lời ngắn ngủi:
“Có ạ.”
“Không ạ.”
“Con không biết!”
Không hẳn vì con không muốn chia sẻ. Với trẻ nhỏ, những câu hỏi quá rộng đôi khi khiến con khó nhớ lại, lựa chọn và diễn đạt những điều đã trải qua trong suốt một ngày.
Giao tiếp tích cực giữa ba mẹ và con không nhất thiết bắt đầu từ những cuộc trò chuyện dài hay thật nhiều câu hỏi. Đôi khi, chỉ cần một câu hỏi nhỏ, cụ thể và một người lớn sẵn sàng lắng nghe, con đã có thể mở ra cả một câu chuyện của riêng mình.
Vậy ba mẹ có thể bắt đầu như thế nào để những phút giây sau giờ học trở thành khoảng thời gian kết nối tự nhiên và ý nghĩa?
1. Bắt đầu cuộc trò chuyện bằng những câu hỏi cụ thể
Sau một ngày với nhiều hoạt động và trải nghiệm, trẻ có thể chưa biết nên bắt đầu kể từ đâu khi được hỏi: “Hôm nay ở trường thế nào con?”
Thay vì đặt những câu hỏi quá rộng, ba mẹ có thể gợi mở bằng những điều gần gũi với sinh hoạt hằng ngày của con:
- “Hôm nay con ăn món gì?”
- “Món nào con thấy ngon nhất?”
- “Hôm nay con ngồi ăn cạnh bạn nào?”
- “Hôm nay con có ra sân chơi không?”
- “Con đã chơi gì ở ngoài sân?”
Những câu hỏi gắn với một trải nghiệm cụ thể thường giúp trẻ dễ nhớ lại và diễn đạt điều mình muốn kể hơn.
Từ câu chuyện về một món ăn, một người bạn hay một trò chơi ngoài sân, ba mẹ có thể dần khám phá thêm những điều thú vị trong ngày của con.
Điều quan trọng không nằm ở số lượng câu hỏi, mà ở cách ba mẹ tạo ra một không gian trò chuyện tự nhiên, nơi con cảm thấy thoải mái khi chia sẻ.
2. Khuyến khích con kể về những công việc đã làm ở trường
Trong môi trường giáo dục Montessori tại Casa, những hoạt động mà trẻ chủ động lựa chọn và thực hiện thường được gọi là “công việc”.
Với trẻ, công việc không đơn thuần là một trò chơi hay nhiệm vụ cần hoàn thành. Đó còn là cơ hội để con lựa chọn, tập trung, thử sức, khám phá khả năng của bản thân và trưởng thành qua những trải nghiệm thực tế.
Ba mẹ có thể khơi gợi câu chuyện bằng những câu hỏi:
- “Hôm nay con đã làm công việc gì?”
- “Công việc nào con thích nhất?”
- “Hôm nay con có thử một điều gì mới không?”
- “Có công việc nào hơi khó nhưng con vẫn muốn thử không?”
- “Ngày mai con muốn làm lại công việc nào?”
Những câu hỏi này không nhằm kiểm tra con đã học được bao nhiêu hay hoàn thành được những gì. Thay vào đó, chúng giúp con nhìn lại quá trình trải nghiệm, nhận ra điều mình yêu thích và từng bước diễn đạt suy nghĩ của bản thân.
Đôi khi, một công việc tưởng chừng rất nhỏ lại là trải nghiệm đầy ý nghĩa đối với con. Khi ba mẹ lắng nghe với sự quan tâm chân thành, con cũng dần cảm nhận được rằng những nỗ lực và khám phá của mình luôn đáng được trân trọng.
3. Kết nối với con qua những câu chuyện về bạn bè
Bên cạnh những công việc cá nhân, các mối quan hệ với bạn bè và người lớn ở trường cũng là một phần quan trọng trong thế giới của trẻ.
Mỗi ngày, con có thể trải qua nhiều khoảnh khắc đáng nhớ: cùng bạn thực hiện một công việc, nhận được sự giúp đỡ, chia sẻ một món đồ hay học cách giải quyết bất đồng.
Ba mẹ có thể hỏi:
- “Hôm nay con làm việc cùng bạn nào?”
- “Con và bạn đã làm gì cùng nhau?”
- “Hôm nay con có giúp bạn việc gì không?”
- “Có bạn nào giúp con không?”
- “Con có câu chuyện gì vui với các bạn không?”
Đôi khi, chỉ cần nhắc đến tên một người bạn, một góc sân hay một hoạt động quen thuộc, con đã có thể nhớ lại và hào hứng kể thêm nhiều điều.
Qua những câu chuyện ấy, ba mẹ không chỉ hiểu hơn về một ngày của con mà còn có cơ hội lắng nghe cách con cảm nhận và xây dựng các mối quan hệ xung quanh mình.
4. Lắng nghe và đi theo câu chuyện của con
Một phần quan trọng của giao tiếp tích cực giữa ba mẹ và con chính là lắng nghe mà không vội dẫn dắt hay ngắt lời.
Khi con bắt đầu kể, ba mẹ không nhất thiết phải lập tức tìm một câu hỏi mới. Đôi khi, chỉ cần những lời khích lệ giản dị:
- “Ồ, rồi sao nữa con?”
- “Sau đó chuyện gì xảy ra?”
- “Lúc đó con đã làm gì?”
- “Con kể tiếp đi.”
- “Ba mẹ đang nghe đây.”
Hoặc đơn giản là một nụ cười, một cái gật đầu và sự chờ đợi.
Trẻ nhỏ đôi khi cần thêm thời gian để nhớ lại sự việc, tìm từ ngữ phù hợp và sắp xếp câu chuyện theo cách của mình.
Vì vậy, một khoảng im lặng không có nghĩa là cuộc trò chuyện đã kết thúc. Đó có thể là lúc con đang suy nghĩ và chuẩn bị kể tiếp.
Khi ba mẹ kiên nhẫn lắng nghe, không vội sửa lời hay hoàn thành câu nói thay con, trẻ có thêm cơ hội diễn đạt suy nghĩ và cảm nhận rằng tiếng nói của mình được tôn trọng.
5. Giúp con nhận biết và gọi tên cảm xúc
Một ngày ở trường không phải lúc nào cũng chỉ có những niềm vui. Con có thể hào hứng vì hoàn thành một công việc yêu thích, tự hào khi thử được điều mới, nhưng cũng có thể buồn, thất vọng hoặc khó chịu vì một chuyện nào đó.
Giao tiếp tích cực không chỉ là lắng nghe những câu chuyện vui, mà còn là sẵn sàng đón nhận những cảm xúc khác nhau của trẻ.
Ba mẹ có thể nhẹ nhàng hỏi:
- “Hôm nay lúc nào con thấy vui nhất?”
- “Có điều gì khiến con buồn hoặc khó chịu không?”
- “Lúc đó con đã làm gì?”
- “Bây giờ con cảm thấy thế nào?”
Những câu hỏi này giúp trẻ có cơ hội nhìn lại trải nghiệm và từng bước nhận biết, gọi tên cảm xúc của bản thân.
Ba mẹ cũng không cần hỏi hết tất cả trong một lần trò chuyện. Một hoặc hai câu hỏi phù hợp với tâm trạng và khoảnh khắc hôm ấy đã là đủ.
Điều quan trọng là con cảm nhận được rằng mọi cảm xúc của mình, dù vui vẻ hay khó chịu, đều có thể được chia sẻ và lắng nghe.
6. Khi con kể một câu chuyện khó, hãy lắng nghe trước khi đưa ra lời khuyên
Có những ngày, con trở về với một câu chuyện không mấy vui vẻ: một mâu thuẫn với bạn, một công việc chưa thực hiện được như mong muốn hay một tình huống khiến con cảm thấy tổn thương.
Khi ấy, phản ứng tự nhiên của người lớn có thể là muốn giải thích, tìm nguyên nhân hoặc nhanh chóng đưa ra cách giải quyết.
Tuy nhiên, đôi khi điều con cần trước tiên không phải là một lời khuyên, mà là cảm giác được thấu hiểu.
Ba mẹ có thể bắt đầu bằng những lời nhẹ nhàng:
- “Ừm, chuyện đó làm con khó chịu nhỉ.”
- “Lúc đó con đã làm gì?”
- “Con muốn ba mẹ chỉ lắng nghe thôi hay cùng con nghĩ cách?”
Khi con đã bình tĩnh và sẵn sàng, ba mẹ có thể tiếp tục gợi mở:
- “Theo con, còn cách nào khác không?”
- “Nếu lần sau chuyện đó xảy ra, con muốn làm gì?”
- “Con nghĩ lúc đó bạn cảm thấy thế nào?”
Thay vì vội vàng đưa ra câu trả lời, những câu hỏi này tạo cơ hội để trẻ suy nghĩ, nhìn nhận tình huống từ nhiều góc độ và từng bước tìm kiếm giải pháp phù hợp.
Tất nhiên, khi câu chuyện liên quan đến sự an toàn hoặc một vấn đề cần người lớn hỗ trợ, ba mẹ vẫn cần chủ động đồng hành và phối hợp với nhà trường.
Lắng nghe không có nghĩa là để con tự xoay xở với mọi khó khăn. Đó là cách ba mẹ thấu hiểu con trước khi cùng con tìm hướng giải quyết.
7. Nếu con nói “Con không biết!”, ba mẹ nên làm gì?
Không phải ngày nào trẻ cũng sẵn sàng kể chuyện.
Có thể con đang mệt, muốn nghỉ ngơi, đang mải quan sát những điều xung quanh hoặc đơn giản là chưa nhớ ra điều gì để chia sẻ.
Và điều đó hoàn toàn bình thường.
Thay vì tiếp tục hỏi dồn:
“Hôm nay có gì đâu mà con không nhớ?”
“Thế cả ngày con đã làm gì?”
Ba mẹ có thể nhẹ nhàng đáp:
“Ừ, khi nào nhớ ra chuyện gì thì kể ba mẹ nghe nhé.”
Rồi cả nhà tiếp tục quãng đường về nhà, cùng ngắm nhìn cây cối, nghe một bài hát yêu thích hoặc tận hưởng những phút giây yên tĩnh bên nhau.
Bởi mục đích của những cuộc trò chuyện sau giờ học không phải là kiểm tra con đã học được gì, làm được gì hay có ngoan hay không.
Điều quan trọng hơn là để con dần cảm nhận rằng:
- Những điều mình trải qua là đáng được kể.
- Suy nghĩ và cảm xúc của mình là đáng được lắng nghe.
- Và khi mình muốn chia sẻ, ba mẹ luôn sẵn sàng ở bên.
8. Nuôi dưỡng giao tiếp tích cực giữa ba mẹ và con từ những khoảnh khắc thường ngày
Giao tiếp tích cực giữa ba mẹ và con không đòi hỏi những phương pháp phức tạp hay những cuộc trò chuyện được chuẩn bị kỹ lưỡng.
Đôi khi, sự kết nối được nuôi dưỡng từ chính những điều rất giản dị: một câu hỏi về bữa trưa, một câu chuyện về người bạn thân, một niềm vui nhỏ trong lớp học hay một cảm xúc con chưa biết gọi tên.
Trên đường từ trường về nhà, ba mẹ có thể cứ thong thả trò chuyện.
Không cần hỏi thật nhiều.
Không cần tìm kiếm một câu trả lời đúng.
Không cần vội sửa hay đưa ra lời khuyên.
Chỉ cần dành cho con một khoảng không gian để nhớ lại, để kể, để suy nghĩ và cùng ba mẹ nhìn lại một ngày của mình.
Tại Casa Dei Montessori, chúng mình tin rằng sự tôn trọng và lắng nghe không chỉ hiện diện trong môi trường lớp học mà còn có thể được tiếp nối trong những khoảnh khắc gần gũi của đời sống gia đình.
Khi người lớn dành thời gian lắng nghe với sự hiện diện và quan tâm chân thành, trẻ có thêm cơ hội phát triển khả năng diễn đạt, nhận biết cảm xúc và xây dựng sự tin tưởng trong mối quan hệ với ba mẹ.
Và đôi khi, chính những câu chuyện bâng quơ trên đường về nhà lại trở thành những ký ức thật đẹp, giúp ba mẹ và con gần nhau hơn mỗi ngày.
Hôm nay, ba mẹ hãy thử chọn một câu hỏi nhỏ cho chuyến đi về nhà nhé.
Biết đâu, từ một câu hỏi rất giản dị, con sẽ kể cho ba mẹ nghe cả một câu chuyện thật dài.
Casa Dei Montessori cũng rất mong được lắng nghe những câu chuyện trên đường về của gia đình mình. Ba mẹ hãy cùng chia sẻ những khoảnh khắc kết nối đáng yêu ấy nhé!
CASA DEI MONTESSORI – CASA ĐÀ NẴNG
Casa Cẩm Lệ – 436 Thăng Long
Casa Hải Châu – 166 Xô Viết Nghệ Tĩnh
——————————————–
Liên hệ 
0974 034 879 để được tư vấn